26-июнь күнү Кемерово облусунун Гурьев районунун Кичи Салайырка айылында Артур Мовсесян фермердик чарбасынын базасында " Кузбасс талаа күнү-2018 "болуп өттү. Ага 200дөн ашык адам – ишканалардын жетекчилери жана фермерлер, үрөнчүлүк фирмаларынын, машина куруу ишканаларынын өкүлдөрү, окуу жайлардын кызматкерлери, Новосибирск облусунан жана Алтайдан келген коноктор катышты.
"Август" компаниясы "Сельхозхимия+" ЖЧКнын дилери менен биргелешкен стендде 50дөн ашык препаратты ири жана майда фасовкаларда сунуштады, бул чоң кызыгууну жаратты. Кээ бир жетекчилер ошол жерден парадокс + Грейдер гербицид комплекттерин сатып алууга даяр болушкан, анын ичинде имидазолинондорго туруктуу рапс гибриддерин коргоо.
Пленардык жыйында себүү өнөктүгүнүн жыйынтыгы чыгарылып, жайкы мезгилге карата милдеттер белгиленди. Чогулгандардын алдында облустун губернаторунун агроөнөр жай комплекси боюнча орун басарынын милдетин аткаруучу Алексей Харитонов жана райондун башчысы Сергей Малышев, Кемеровск облусунун гидрометборборунун жетектөөчү метеорологу Галина Тюкало, "Россельхозборбордун" Кемерово облусу боюнча филиалынын жетекчиси Алексей Старовойтов, "алдыңкы дыйканчылык борбору" ("Азот" КАО) ЖЧКнын жетекчиси Рамиль Мубобатулин, "Айылхозхимия" ЖЧКсынын директору Ваха Жабиев жана башкалар чыгып сүйлөштү.
А. Мовсесяндын сөзү абдан кызыктуу болду: "2017-жылга чейин биз 17 жыл иштедик жана айыл чарбасын жакшы түшүнбөйбүз деген жыйынтыкка келдик. Ошондуктан Новосибирск, "алдыңкы дыйканчылык борборунан" (Кемерово) илимий консультанттардын жардамына кайрылууну чечтик, бул жаатта кадыр-барктуу адис Юрий Федяев таанылган. Өткөн жылдан бери ал биздин чарбада дайыма болуп турат, бардык маселелер боюнча кеңеш берет. Бул жылы биз дыйканчылык системасын кайра курууну чечтик.
2017 - жылга келсек, анын жыйынтыгы бизди таң калтырды. Биздин КФХНЫН негизги түшүмү-буудай, ага 200 кг/га жер семирткич бердик (дене салмагында) жана орточо 38 ц/га алдык.айланага арпа 41 ц/га чыкты, рапс дээрлик 30 ц/га жыйнады, буурчак 36 ц/га берди. мындай натыйжалар заманбап технологияларды, жер семирткичтерди жана өсүмдүктөрдү коргоо каражаттарын колдонуунун аркасында алынды. Былтыр 700 гектар аянттагы рапс астына суусуз аммиак салдык, ал жерде эң көп түшүм – 40 ц/гектардан ашык болду.ушул эле жер семирткич буудай менен арпага колдонулуп, ал жакта да эң көп түшүм алынган. Австриялык гранни сорту 49 ц/га берди, кангу сорту арпа талаасында 51 ц/га жыйналды.
Аммиакты колдонуу технологиясы жөнөкөй эле-биз үрөн комплекстерин себүү учурунда ТЖНЫ киргизүү үчүн жабдуулар менен жабдыкпыз. Бирок, албетте, татаал жер семирткичтер да берилген.
Жер семирткичтерди мындай интенсивдүү колдонууда дандын өздүк наркы боюнча көп суроолорду беришет – өткөн жылы биз аларды 2 миң тоннадан ашык сатып алдык.бул баарынан да Гурьев районунда, жана облустун деңгээлинде биз бул көрсөткүч боюнча биринчилерден болуп "Сибирь иштиктүү Союзу" холдингинин курамына кирген "Ваганово"ААКдан бир аз артта калдык. Ошол эле учурда өздүк наркы абдан кызыктуу болду: буудай жана буурчак – 4,8 миң рубль, рапс – 7,8 миң рубль.
Биз эң көп рентабелдүүлүктү соядан алдык, бирок натыйжа жакшы болгон жок – эрте кар жаады, акыркы талааларды чоң жоготуулар менен жыйнадык – алар 8 ц/га берди, ал эми орточо алганда 12 ц/га наалыды, бирок оруп-жыюунун башталышында 18 ц/га болду.биз аны 26 руб/кгга саттык. ошол эле учурда соянын кирешелүүлүгү 143% ды түздү. Бул жылы биз соя аянтын көбөйтүп, буурчак өсүмдүктөрүн кыскарттык, анткени ага суроо-талап абдан чоң. Бул жылуулукту сүйгөн түшүм үчүн жаз оор болсо да, эгиндер азыр жакшы көрүнөт.
Бул жылы жер семирткичтерди көбүрөөк колдоно башташты, аларды 2,5 миң тонна биздин 11,2 миң гектарга сатып алышты.бул дене салмагында 200 кг/га ашык, д. в. боюнча – 100 кг/га ашык. ошол эле учурда облус боюнча орточо алганда бул көрсөткүч 7 кг/га ашпайт. парадоксалдуу түрдө, жер семирткичтерди канчалык көп чачсак, өсүмдүктөрдүн өздүк наркы ошончолук төмөн болот, анткени алардын түшүмдүүлүгү жогорулайт. Андыктан жер семирткичке акча коротуудан коркуунун кажети жок".
Форумдун программасынын маанилүү бөлүгү алдыңкы техникалардын көргөзмөсү болду, алар негизинен кабыл алуучу чарбада колдонулган, ошондой эле облустун башка ишканаларынан алынып келинген Айыл чарба машиналары болду. Келүүчүлөрдүн назарына жалпысынан 30га жакын жаңы буюмдар – тракторлор, топурак иштетүүчү агрегаттар, себүү комплекстери, тоют даярдоочу техникалар, ошондой эле чачкычтар тартууланды. Даярдоочу компаниялардын өкүлдөрү көргөзмө экспозициясы боюнча экскурсия өткөрүштү, берилген үлгүлөргө кыскача мүнөздөмө беришти, келгендердин суроолоруна жооп беришти, анын ичинде айыл чарба машиналарын сатып алуу боюнча колдонуудагы финансылык механизмдер жөнүндө. Кийинчерээк, талаага чыкканда, техниканын мүмкүнчүлүктөрү жумушта, чыныгы талаа шарттарында көрсөтүлдү.
Техниканын демонстрациясын өткөргөндөн кийин форумдун катышуучулары күздүк буудай, арпа, буурчак, соя талааларын жана селекциялык компаниялардын рапс гибриддеринин демонстрациялык бөлүктөрүн көрүп чыгышты.
Кузбасс күнүнө карата облустун губернаторунун агроөнөр жай комплекси боюнча орун басарынын милдетин аткаруучу А.В. Харитонов: "бүгүнкү иш-чара биздин облустун айылдаштары үчүн чоң мааниге ээ, анткени биз көптөн бери мындай чоң форумдарга бара элекпиз. Бул жерде техниканын чоң көлөмү көрсөтүлгөн. Анан, албетте, биз себүү жыйынтыгын чыгарып, түшүмдүн түрлөрүн аныктап, оруп-жыюу страдасына даярдануу жөнүндө ойлондук.
Кузбасс талаасы күнү биздин аймактын эң мыктыларынын бири А.Мовсесяндын чарбасында өтүшү абдан маанилүү. Бул жерде жерде рентабелдүү чарба жүргүзүү боюнча зор тажрыйба топтолгон. Анын ичинде татаал да, суюк да жер семирткичтерди колдонуу, жогорку экономикалык мааниси бар өсүмдүктөрдү өстүрүү боюнча. Менин оюмча, бул иш-чаранын катышуучулары үчүн айыл чарба тармагындагы мындай тажрыйба менен таанышуу абдан пайдалуу, көп нерсени өзүңүздө колдонсоңуз болот".
Элмирбек Иманалиев
Сүрөт Ю. Усачев
